{"id":146,"date":"2013-09-18T08:58:14","date_gmt":"2013-09-18T07:58:14","guid":{"rendered":"http:\/\/new.ahmetakgunduz.com\/?p=146"},"modified":"2013-09-18T08:58:14","modified_gmt":"2013-09-18T07:58:14","slug":"helal-gida-meselesi-ve-yasanan-problemler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ahmedakgunduz.com\/?p=146","title":{"rendered":"Helal G\u0131da Meselesi ve Ya\u015fanan Problemler"},"content":{"rendered":"

Prof. Dr. Ahmet Akg\u00fcnd\u00fcz<\/strong><\/p>\n

Rotterdam \u0130slam \u00dcniversitesi Rekt\u00f6r\u00fc<\/b><\/p>\n

1. Helal G\u0131da Problemi Ve Konuyla \u0130lgili Sorular<\/h1>\n

Helal <\/b>kelimesi Arap\u00e7a bir kelimedir ve haram teriminin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Helal g\u0131dadan bahsedebilmek i\u00e7in ba\u015ftan \u015fu unsurlar aranmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

    \n
  • \u0130slam Hukuku taraf\u0131ndan t\u00fcketimi M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in yasaklanm\u0131\u015f veya \u015fer\u2019i kesime g\u00f6re kesilmemi\u015f hayvan \u00fcr\u00fcnlerini ihtiva etmememsi.<\/li>\n
  • \u0130slam\u2019a g\u00f6re temiz kabul edilmeyen bir madde ta\u015f\u0131mamas\u0131<\/li>\n
  • Yine \u0130slam\u2019a g\u00f6re temiz kabul edilmeyen bir tarzda \u00fcretilmemi\u015f ve paketlenmemi\u015f olmas\u0131<\/li>\n
  • Helal g\u0131da kabul edilmeyen bir g\u0131da ile temas i\u00e7inde olmamas\u0131<\/li>\n<\/ul>\n

    M\u00fcsl\u00fcmanlar ve \u00f6zellikle de gayr-i M\u00fcslimlerin h\u00e2kimiyeti alt\u0131nda bulunan \u00fclkelerde ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcmanlar, bu kriterlerde helal g\u0131da ihtiyac\u0131 i\u00e7indedirler ve Amerika ile Malezya ve Endonezya\u2019da ba\u015flayan konuyla ilgili kurumla\u015fmalar, Avrupa\u2019da uyanmaya ba\u015flam\u0131\u015f ve globalle\u015feme sebebiyle b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkelerde de ihtiya\u00e7 haline gelmi\u015ftir. Maalesef d\u00fcnyan\u0131n her yerinde M\u00fcsl\u00fcman birisi g\u0131da talebinde bulundu\u011fu zaman acaba helal mi haram m\u0131 endi\u015fesini ta\u015f\u0131maya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n her yerinde her t\u00fcrl\u00fc g\u0131da maddeleri t\u00fcketime sunulmaktad\u0131r; ancak Amerika\u2019da Yahudilerin etkisiyle ve Uzak Do\u011fuda ise M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n tesiriyle olan istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda, ger\u00e7ek bir helal g\u0131da end\u00fcstrisi geli\u015fmi\u015f bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

    \u015eunu da dikkatlerinize sunmak istiyorum ki, Avrupa\u2019da ve Amerika\u2019da ciddi bir helal g\u0131da pazar\u0131 olu\u015fmu\u015f bulunmaktad\u0131r. Bu pazar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc milyar dolarlarla ifade edilmelidir. Ancak Yahudiler \u00e7ok ciddi bir \u015fekilde organize olduklar\u0131 halde, M\u00fcsl\u00fcmanlar organize olamam\u0131\u015flard\u0131r. Mesela Hollanda\u2019da yedi sekiz tane Helal Food ad\u0131 alt\u0131nda vak\u0131f ve \u015firket bulunmaktad\u0131r, ancak ittifak edemediklerinden hem devlet yard\u0131m\u0131 alamamaktad\u0131rlar ve hem de ciddi bir bilgi eksikli\u011fi i\u00e7indedirler. Baz\u0131lar\u0131 da i\u015fi ticaret haline getirmi\u015ftir ve en k\u00f6t\u00fc olan\u0131 da budur. \u015eimdi biz organize ve teknik y\u00f6nleri bir tarafa b\u0131rakarak sadece helal g\u0131da ile alakal\u0131 problemleri \u00f6zetleyece\u011fiz.<\/p>\n

    <\/h1>\n

    2. Helal G\u0131da \u0130le Alakal\u0131 Problemler<\/h1>\n

    A. Helal kesim ve helal et meselesi<\/em><\/h2>\n

    Bu mesele helal g\u0131da meselesinin temelini te\u015fkil eder. Her M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131n her zaman helal ve temiz et yemesi ve sat\u0131n al\u0131rken buna dikkat etmesi dini bir vecibedir. M\u00fcsl\u00fcman, \u00fczerinde helal etiketini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc veya sat\u0131c\u0131 \u015firketin M\u00fcsl\u00fcman oldu\u011funu bildi\u011fi her eti yiyemez. A\u015fa\u011f\u0131daki hayvani \u00fcr\u00fcnleri veya bunlara bula\u015fm\u0131\u015f g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerini M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131n yemesi haramd\u0131r: 1) \u00d6l\u00fc hayvanlar. 2) Kanlar\u0131n\u0131n f\u0131\u015fk\u0131rmas\u0131n\u0131 engelleyecek \u015fekilde bo\u011fulan hayvanlar. 3) D\u00f6v\u00fclerek \u00f6ld\u00fcr\u00fclen hayvanlar. 4) Y\u00fcksekten d\u00fc\u015ferek \u00f6len hayvanlar. 5) Boynuzlanarak \u00f6len hayvanlar. 6) Vah\u015fi hayvanlar taraf\u0131ndan par\u00e7alanan hayvanlar. Bunun yan\u0131nda, f\u0131\u015fk\u0131rarak bedenden ayr\u0131lan kan; alkol dahil b\u00fct\u00fcn uyu\u015fturucu ve benzerleriyle \u00f6ld\u00fcr\u00fclen hayvanlar\u0131n eti; aslan, kurt, k\u00f6pek ve kedi gibi et yiyen hayvanlar\u0131n eti; kartal ve \u015fahin gibi y\u0131rt\u0131c\u0131 ve avc\u0131 hayvanlar\u0131n etleri; y\u0131lan, kertenkele ve benzeri s\u00fcr\u00fcngenlerin etleri; at ve kat\u0131r etleri; hayvanlar\u0131n \u00fcreme organlar\u0131 ve benzeri yasak etleri de burada zikretmek gerekir.<\/p>\n

    M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in helal olan hayvanlar\u0131 herkes bilmektedir. Deve, koyun, ke\u00e7i, s\u0131\u011f\u0131r, geyik ve benzerleri gibi. Ancak bu hayvanlar\u0131n etlerinin de helal olmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fart vard\u0131r ki, o da \u0130slam kesim<\/i> diye ifade edece\u011fimiz zebh<\/i> i\u015flemidir. Hayvanlar\u0131n \u0130slam\u2019\u0131n emretti\u011fi tarzda kesilmesi demek olan zebh<\/i> i\u015flemini Allah emretmektedir. Kur\u2019an \u2018Allah\u2019\u0131n ismi zikredilerek kesilen hayvanlar\u0131n etlerini yiyiniz<\/i>\u2019 buyurmaktad\u0131r (Maide, 18). \u0130slam\u2019\u0131n hayvanlar\u0131n kesimleriyle alakal\u0131 baz\u0131 talimatlar\u0131 vard\u0131r. Hayvanlar\u0131n kesilecekleri yerlere kabal\u0131kla getirilmemeleri ve keskin b\u0131\u00e7akla kesilmeleri gibi. Biz bunlar\u0131 saymayaca\u011f\u0131z. Maalesef be\u015feri sistemler, ticari ama\u00e7la hayvana yakla\u015fmaktad\u0131rlar. Bu sebeple modern teknolojilerle olan kesimlerde daima ihtiyatl\u0131 olmak gerekmektedir.<\/p>\n

    Burada sersemletilerek yap\u0131lan kesim hakk\u0131nda bir \u015feyler s\u00f6ylemek icab eder. Sersemle\u015ftirerek kesme, hayvan\u0131n kafatas\u0131na veya ba\u015f\u0131na vurularak veya elektrik soku ya\u015fat\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir.\u00a0 Bu da e\u011fer voltaj y\u00fcksek ise beyin kanamas\u0131na ve bazen da kan\u0131n hayvanlar\u0131n a\u011fz\u0131ndan f\u0131\u015fk\u0131rmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. E\u011fer b\u00fct\u00fcn bu i\u015flemler hayvan\u0131n kesimden \u00f6nce \u00f6lmesine sebep olursa, bu kesinlikle zebh<\/i> yani \u0130slami kesim de\u011fildir. Bazen bu sersemletme halinde \u00e7ok kaba davran\u0131lmakta ve neticede yine kesimden evvel \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n

    Peki, zebh<\/i> ne demektir? Bu hayvan\u0131n tekbir getirilerek yani Allah\u2019\u0131n adi zikredilerek keskin bir b\u0131\u00e7akla kesilmesi olay\u0131d\u0131r. Nefes borusu, yemek borusu ve iki can damarlar\u0131n\u0131n kesilmesi \u015fartt\u0131r. \u0130slami kesimi ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na girmek istemiyoruz. Bu arada sadece \u0130slami kesim yeterli de\u011fildir. Kesilen b\u0131\u00e7a\u011f\u0131n, as\u0131lan ipin ve kesimle alakal\u0131 her \u015feyin \u0130slami a\u00e7\u0131dan temiz olmas\u0131 gerekir. Ayr\u0131ca helal et sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n bu etlerin depolanmas\u0131nda, ta\u015f\u0131nmas\u0131nda ve korunmas\u0131nda da \u0130slami temizlik kurallar\u0131na uymalar\u0131 ve di\u011fer haram etlerden uzak tutmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n

    Helal etlerde dikkat edilmesi gereken en \u00f6nemli bir mesele de bula\u015fma ve kirlenme olay\u0131d\u0131r. Etin \u0130slami usulle kesilmesi helal olmas\u0131na yetmez. Kesildikten sonra t\u00fcketiciye kadar nas\u0131l saklanaca\u011f\u0131 ve ta\u015f\u0131naca\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lmadan helal sertifikas\u0131 verilmemelidir.<\/p>\n

    B) Paket Yemeklerde helal problemi<\/em><\/h2>\n

    G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir\u00e7ok insan haz\u0131r ve paketlenmi\u015f g\u0131dalar\u0131 yemektedir. M\u00fcsl\u00fcman toplumlar da buna al\u0131\u015ft\u0131 veya al\u0131\u015facakt\u0131r. Maalesef M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bu konuda \u00e7ok dikkatli olmalar\u0131 gerekmektedir. Hele hele Gayr-i M\u00fcslimlerin fast-foodlar\u0131nda yemek yerken iki kat dikkat gerekir. Mutlaka sadece sebzeli pizza veya \u00e7ok dikkatle paketlenmi\u015f bal\u0131k men\u00fcler tercih edilmelidir. Zeytinya\u011fl\u0131lar da yenebilir. \u0130\u00e7inde \u015farap olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmak gerekir. Etli ve tavuklu yiyeceklerin y\u00fczde doksan\u0131 helal g\u0131da de\u011fildir. T\u00fcrkiye\u2019dekilerin durumunu ara\u015ft\u0131rmak gerekir. Pe\u015fin h\u00fck\u00fcm vermek de iyi de\u011fildir.<\/p>\n

    C) Okul, Havayollar\u0131 ve Hastanelerdeki helal g\u0131da problemi<\/em><\/h2>\n

    Bir g\u0131dan\u0131 helal kabul edilebilmesi i\u00e7in malzemesine, etine, muhtevas\u0131na, haz\u0131rlan\u0131\u015f\u0131na, pi\u015firilmesine, depolanmas\u0131na ve nihayet servisine kadar dikkat edilmelidir. \u0130slami usullere riayet edilmediyse, bunun helal oldu\u011funu s\u00f6ylemek zordur; helal logo ta\u015f\u0131sa bile. Bu meselede t\u00fcketici, kesimci ve kasap dikkatli olmal\u0131d\u0131r. D\u0131\u015far\u0131dan gelen ve helal yaftas\u0131 ta\u015f\u0131yan \u00e7o\u011fu g\u0131dalar helal olmayabilir. M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkeler gayr-i M\u00fcslim \u00fclkelerden ithal edilen etlerle alakal\u0131 tedbirler almal\u0131d\u0131r. Hele T\u00fcrkiye bu konuda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck risk alt\u0131ndad\u0131r. Helal g\u0131da demek sadece domuz eti bulunmamas\u0131 demek de\u011fildir. Mesela Havayollar\u0131nda eti gayr-\u0131 M\u00fcslim \u00fclkeden al\u0131yorsa, durum tehlikelidir. Hastaneler i\u00e7in de ayn\u0131 \u015fey ge\u00e7erlidir.<\/p>\n

    C) Bal\u0131klar\u0131n Yenilebilirli\u011fi<\/em><\/h2>\n

    B\u00fct\u00fcn bal\u0131klar, M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in helaldir. Ancak tamamen deniz hayat\u0131 ya\u015fayan deniz hayvanlar\u0131 i\u00e7in bu ge\u00e7erlidir. Ancak karides ve \u0131stakoz gibi baz\u0131 istisnalar konusunda \u0130slam \u00e2limleri ihtilaf halindedirler. Ancak deniz \u00fcr\u00fcnleri i\u00e7in haram diyen \u00e7ok azd\u0131r. Mekruh diyen \u00e2limler bulunmaktad\u0131r. Baz\u0131 hukuk\u00e7ular pullu pulsuz ay\u0131r\u0131m\u0131 yapmaktad\u0131r.<\/p>\n

    D) Vejetaryenlerin yemekleri<\/em><\/h2>\n

    B\u00fct\u00fcn bitkiler, M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in caizdir. Bunun tek istisnas\u0131 mayaland\u0131\u011f\u0131nda alkol, uyu\u015fturucu ihtiva eden veya muhtevas\u0131nda insanlara zarar verici maddeler bulunan bitkilerdir. Mesela baz\u0131 vah\u015fi mantar \u00e7e\u015fitleri zehirli oldu\u011fundan yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Asl\u0131nda vejetaryen insanlar, M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in asr\u0131m\u0131zda b\u00fcy\u00fck bir imk\u00e2n do\u011furmu\u015flard\u0131r. Fakat \u015funa dikkat edilmelidir ki, her sebze yeme\u011fi caiz olmayabilir; zira mesela alkol varsa onu haram hale getirir. \u0130ki noktaya daha dikkat \u00e7ekmek gerekmektedir: Birincisi<\/i>, vejetaryenlerin baz\u0131 b\u00f6cekleri \u00f6nemsemeden yemeleri ve ikincisi de M\u00fcsl\u00fcmanlar gibi temizli\u011fe dikkat etmemeleridir. \u0130kincisi, baz\u0131 sebze yemeklerine \u015farap katmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

    E) Peynirler ve Maya Meselesi<\/em><\/h2>\n

    Bilindi\u011fi gibi peynir, maya kullan\u0131larak yap\u0131l\u0131r ki, bu da hayvani veya mikroorganizmalardan olu\u015fan enzim demektir. Peynir mayas\u0131, chmosin ve pepsin denilen iki enzimin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131d\u0131r ve ikisi de hayvanlar\u0131n midelerinden elde edilmektedir. O halde e\u011fer peynir mayas\u0131 domuzdan elde edilmi\u015fse, bu kesin haramd\u0131r. E\u011fer \u0130slami usullere g\u00f6re kesilen hayvanlardan ise, o helaldir; ama de\u011filse Hanefilere g\u00f6re me\u015fbuh<\/i> yani \u015f\u00fcphelidir. \u0130mam Muhammed ve \u0130mam Ebu Yusuf, mayan\u0131n kendisi helal olsa bile pis olan mideye dokunu\u015fundan dolay\u0131 pis hale gelebilir. Bilindi\u011fi gibi maya bir s\u0131v\u0131 veya yap\u0131\u015fkan bir maddedir. \u0130mam-\u0131 Azam temiz ve helal olmayan hayvanlar\u0131n midesinden al\u0131nan mayan\u0131n helal olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir. En g\u00fczeli peynir mayas\u0131n\u0131n hangi hayvanlardan al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmakt\u0131r.<\/p>\n

    F) Jel\u00e2tin Meselesi<\/em><\/h2>\n

    Jel\u00e2tin tabii olarak bulunan bir protein de\u011fildir; belki lifli proteinlerden yap\u0131l\u0131r ki, bu madde de temel olarak hayvan derisi, kemik, sinir ve ba\u011fdokudan te\u015fekk\u00fcl eder. Jel\u00e2tin elde edilebilmesi i\u00e7in \u00e7ok kar\u0131\u015f\u0131k bir kimyasal i\u015flemler gereklidir. Sekiz a\u015famadan sonra kullan\u0131labilir hale gelir.<\/p>\n

    T\u0131bbi malzemeler ve g\u0131da \u00fcretiminde kullan\u0131lacak jel\u00e2tinlerin ham maddesi, genelde domuz veya dana derisi yahut kemi\u011fidir. Baz\u0131 fabrikalar, hayvan sinirleri, ba\u011fdoku, k\u0131k\u0131rdak ve toynak kullan\u0131r. Jel\u00e2tinin ana maddesi olan hayvan derileri kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, dericiler onlar\u0131 \u00f6zel maddelerle y\u0131karlar ve \u00fczerindeki k\u0131llar\u0131n temizlenmesi i\u00e7in baz\u0131 kimyasal maddeler kullan\u0131rlar. Deri \u00fcretiminden arta kalan par\u00e7alar jel\u00e2tin i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bu derile \u00e7ok \u00f6nemli kimyasal muamelelere tabi tutulur. Hayvan derileri pH 13-14 denilen bir madde ile korunur ve k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck par\u00e7alara ayr\u0131l\u0131rlar. Kostik i\u00e7inde 2-3 hafta tutulur ve s\u0131cak suda \u00e7\u00f6z\u00fclecek hale gelir. Daha sonra pH 1,5-2,0 maddesi de kullan\u0131larak y\u0131kamaya tabi tutulur. Daha sonra bu deri par\u00e7alar\u0131 b\u00fcy\u00fck s\u0131zd\u0131rma tanklar\u0131na at\u0131l\u0131r ve 50 derece alt\u0131n da yava\u015f yava\u015f pH 3,0-3,5 maddesinin de yard\u0131m\u0131yla jel\u00e2tin te\u015fkil edilmeye ba\u015flan\u0131r. Bunu \u00fc\u00e7 ayr\u0131 s\u0131zd\u0131rma i\u015flemi daha takip eder. Daha sonra jel\u00e2tin sol\u00fcsyonu temizlenir. Filtreden ge\u00e7irilerek tuzlardan ar\u0131nd\u0131r\u0131l\u0131r. Bunu buharla\u015fma prosed\u00fcr\u00fc takip eder. Kurutmadan evvel bu sefer sterilize edilir. Daha sonra da kurutulur. Ticari manada jel\u00e2tin kullanma farkl\u0131 tarzlarda sunulur. So\u011fuk suda \u00e7\u00f6z\u00fclmez, ama yumu\u015far.<\/p>\n

    Jel\u00e2tin \u00f6ncelikle k\u0131r\u0131lgan parmak t\u0131rnaklar\u0131 ve mantar hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 tedavisinde kullan\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca \u00e7o\u011fu macun ve tutkal \u00fcretiminde ve bo\u011faz pastillerinde de kullan\u0131l\u0131r. Jel\u00e2tin b\u00fct\u00fcn kat\u0131 ve yumu\u015fak kaps\u00fcllerin ana maddesidir. \u00c7o\u011fu tabletler jel\u00e2tini ba\u011flay\u0131c\u0131 ve yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir unsur olarak kullan\u0131rlar.\u00a0 T\u0131bbi alanda da kullan\u0131m \u015fekilleri \u00e7oktur. Yenilebilir jel\u00e2tin g\u0131da sekt\u00f6r\u00fcnde de kullan\u0131lmaktad\u0131r; dondurma sanayi, pastalar ve \u015fekerlemeler, \u00e7ikolatalar, tatl\u0131lar, et end\u00fcstrisi ve en \u00f6nemlisi de g\u0131dalarda parlat\u0131c\u0131 ve d\u00fczg\u00fcn hale getirici madde olarak kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Jel\u00e2tin ayr\u0131ca, kau\u00e7uk, \u00e7imento, bask\u0131 m\u00fcrekkepleri, tekstil ve benzeri sanayi dallar\u0131nda da kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

    \u0130slam Hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan Helal bir kaynaktan elde edildi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e Jel\u00e2tin caizdir. E\u011fer haram ve me\u015fkuk<\/i> bir kaynaktan elde ediliyorsa haram m\u00fctalaa edilmelidir. Yukar\u0131da zikredilen b\u00fct\u00fcn kimyasal de\u011fi\u015fikliklere ra\u011fmen, Jel\u00e2tin temel kimyasal dengesini korumaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130slam Hukukunda cevaz i\u00e7in kap\u0131 a\u00e7an mahiyetin de\u011fi\u015fmesi=tebdil al-mahiyet olay\u0131<\/i> ger\u00e7ekle\u015fmemektedir. Bu sebeple M\u00fcsl\u00fcmanlar haram ve muhtevas\u0131 \u015f\u00fcpheli \u015feylerden ka\u00e7\u0131nmal\u0131d\u0131r. Mesela kaps\u00fclleri kullanmak yerine tablet veya s\u0131v\u0131 yoluyla tedavi tercih edilmelidir. Helal g\u0131da konusunda ise M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in daha rahat bir yol bulunmaktad\u0131r. Zira Avrupa\u2019da bir g\u0131da maddesini muhteviyat\u0131n\u0131 \u00fczerinde a\u00e7\u0131klama kanuni bir mecburiyettir. M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkeler ve kurulu\u015flar, Jel\u00e2tine alternatif olacak ba\u015fka malzemeler bulmak \u00fczere yat\u0131r\u0131m yatmakla m\u00fckelleftirler.<\/p>\n

    G) Alkol ile ilgili problemler<\/em><\/strong><\/p>\n

    Alkol, k\u00f6t\u00fc ruh manas\u0131na gelen al-ghul denilen Arap\u00e7a kelimeden t\u00fcretilmi\u015ftir. \u0130slam\u2019da alkol\u00fcn haram k\u0131l\u0131nmas\u0131 do\u011frudan Kur\u2019an ve S\u00fcnnetin a\u00e7\u0131k nasslar\u0131na dayanmaktad\u0131r. Hz. Peygamberin \u015fu hadisi unutulmamal\u0131d\u0131r: \u2018Allah \u015fu insanlara lanet eylesin; alkol\u00fcn \u00fcz\u00fcm\u00fcn\u00fc s\u0131kana; kendisi i\u00e7in alkol yap\u0131lmak \u00fczere \u00fcz\u00fcm s\u0131k\u0131lana; alkoll\u00fc i\u00e7kiyi i\u00e7ene; alkol\u00fc ta\u015f\u0131yana; kendisi i\u00e7in ta\u015f\u0131nana; alkol servisi yapana; bundan para kazanana ve bunun al\u0131\u015fveri\u015fin yapana.\u2019<\/p>\n

    Bu haram olan alkol\u00fcn i\u00e7ine b\u00fct\u00fcn \u00e7e\u015fitleri ile \u015faraplar, lik\u00f6rler, mayal\u0131 i\u00e7ecekler, saf alkol ve benzerleri d\u00e2hildir. Alkol\u00fcn insanl\u0131\u011fa ne kadar zararl\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamaya ihtiya\u00e7 bile yoktur.<\/p>\n

    \u0130slam Hukukuna g\u00f6re alkol\u00fcn h\u00fckm\u00fcne gelince, d\u00f6rt maddeden yani ham \u00fcz\u00fcm suyu, i\u015flenmi\u015f \u00fcz\u00fcm suyu, kuru \u00fcz\u00fcm suyu ve hurma suyundan \u00fcretilen ila\u00e7 ve g\u0131dalar caiz de\u011fildir. Ancak, uzman ve g\u00fcvenilir bir doktor, alternatif bir ila\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131na dair rapor verirse, o zaman alkol ihtiva eden ila\u00e7 kullan\u0131labilir. Bu \u015fartlarda, Hanefi mezhebi haram ila\u00e7larla tedaviye m\u00fcsaade etmektedir. E\u011fer s\u00f6z konusu ila\u00e7lar, say\u0131lan d\u00f6rt ana maddede d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015feyden \u00fcretildiyse, \u0130mam Azam ve \u0130mam Ebu Yusuf\u2019a g\u00f6re, sarho\u015fluk vermemek \u015fart\u0131yla m\u00fcsaade edilmi\u015ftir.<\/p>\n

    Ancak g\u0131da maddelerinde, sarho\u015flu\u011fa sebep olsun olmas\u0131n, helal g\u0131da bulmak m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu s\u00fcrece, alkol ihtiva eden g\u0131da maddesini kullanmak caiz de\u011fildir. Zaruret hallerinde yani helal g\u0131da bulunamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda, kesinlikle sarho\u015fluk verici olmayan g\u0131dalar tercih edilmeli ve ihtiya\u00e7 kadar t\u00fcketilmelidir.<\/p>\n

    Bir di\u011fer \u00f6nemli konu da t\u0131bbi ila\u00e7lar ve g\u0131da alanlar\u0131nda, g\u00fcvenilir uzmanlarca kullan\u0131lan alkol\u00fcn orijinal halini korumas\u0131 veya yap\u0131lan kimyasal i\u015flemler sebebiyle alkoll\u00fck \u00f6zelliklerinin tamamen kaybolmas\u0131 durumudur. E\u011fer bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ya\u015fan\u0131yor ve alkol \u00f6zelliklerini kaybediyorsa, o zaman bunun kullan\u0131m\u0131 da t\u00fcketimi de caiz hale gelir. Mesela \u015farab\u0131n sirkeye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi gibi.<\/p>\n

    I)<\/em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u015eampuanlar ve Deodorantlar<\/em><\/h2>\n

    Bu konu \u00e7ok kar\u0131\u015f\u0131k bir konudur. Genellikle bu alanda alkol deyince etil alkol yani Etanol akla gelmelidir ki, bu da \u015feker kam\u0131\u015f\u0131ndan \u00fcretilir ve b\u00fct\u00fcn mayal\u0131 i\u00e7kilerin sarho\u015f edici \u00f6zelli\u011fini temin eder. Kimyasal yap\u0131s\u0131 C2 H5-Oh \u015feklindedir. B\u00fct\u00fcn alkol ailesi bir veya birden fazla hidroxil OH grubunu ta\u015f\u0131r. Benzil alkol bu grubun \u00fcyesi olmakla birlikte, sadece bebe \u00fcr\u00fcnlerinin korunmas\u0131 amac\u0131yla kullan\u0131lmakta ve i\u00e7ki mayalanmas\u0131nda kullan\u0131lmamaktad\u0131r. O halde etanol alkol ile di\u011fer kimyasal alkol tipleri aras\u0131nda fark bulunmakta ve sebeple de \u00fcz\u00fcm ve hurmadan elde edilen alkolleri veya etanol alkol d\u0131\u015f\u0131ndaki alkol \u00e7e\u015fitlerini ihtiva eden \u015fampuan ve deodorantlar yasaklan\u0131rken, etanol ihtiva edenlere cevaz verilmektedir. Zira \u00fcz\u00fcm ve hurmadan yap\u0131lan alkol gruplar\u0131 tamamen necis kabul olunmaktad\u0131r.<\/p>\n

    \u0130) Katk\u0131 Maddeli G\u0131dalar ve E Katk\u0131 Maddeleri<\/em><\/h2>\n

    G\u0131dalara onlar\u0131n \u00f6m\u00fcrlerini uzatmak, bakterilerin geli\u015fmesi durdurmak, k\u00fcflenmeyi engellemek ve benzer gayelerle baz\u0131 katk\u0131 maddeleri ilave edilir. Ayr\u0131ca bu katk\u0131 maddeleri, g\u0131dalar\u0131n renklendirilmesinde, tatland\u0131r\u0131lmas\u0131nda veya g\u0131da de\u011ferinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131nda da kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ancak bu katk\u0131 maddeleri belli kurallar ve standartlar alt\u0131nda kullan\u0131labilir. Bu sebeple EEC \u00fclkeleri denilen \u00fclkeleri E katk\u0131 maddeleri i\u00e7in belli standartlar olu\u015fturmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

    E katk\u0131 maddeleri 9 kategoriye ayr\u0131labilir:<\/p>\n

    II)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 RENKLEND\u0130R\u0130C\u0130LER (E100-E181)<\/p>\n

    III)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 KORUYUCULAR (E200-E290)<\/p>\n

    IV)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ANT\u0130OKS\u0130DANLAR, AS\u0130TL\u0130K D\u00dcZENLEY\u0130C\u0130LER (E296-E385)<\/p>\n

    V)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 KOYULA\u015eTIRICILAR, EM\u00dcLGAT\u00d6RLER, STAB\u0130L\u0130Z\u00d6RLER (E400-E495)<\/p>\n

    VI)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130NCELT\u0130C\u0130LER (E500-E585)<\/p>\n

    VII)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 LEZZET ARTTIRICILAR (E620-E640)<\/p>\n

    VIII)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 M\u0130NELEY\u0130C\u0130LER, TATLANDIRICILAR (E900-E1520)<\/p>\n

    IX)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 NUMARASIZ<\/p>\n

    E katk\u0131 maddeleri kesinlikle kanun taraf\u0131ndan korunmaktad\u0131r ve korunmal\u0131d\u0131r. EC taraf\u0131ndan tasdik edilen bir proje EEC ve yerel h\u00fck\u00fcmetleri taraf\u0131ndan kontrol edilmelidir. Acaba hangi E maddeleri haram ve hangisi helal bu konuda kesin bir h\u00fck\u00fcm vermek \u00e7ok zordur. Ancak haram olmas\u0131 muhtemel olan veya ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 gereken E maddelerini belli \u00f6l\u00e7\u00fcde belirlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Biz baz\u0131lar\u0131n\u0131 burada s\u0131ralayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

     <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
    E120@[1]<\/b><\/a><\/b><\/td>\nCochineal<\/td>\nK\u0131rm\u0131z\u0131 renk; b\u00f6ceklerden elde edilir; nadiren kullan\u0131l\u0131r; HACSG[2]<\/a> sak\u0131n\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyor<\/td>\n<\/tr>\n
    E160(a)@<\/b><\/td>\nCarotene, alpha-, beta-, gamma-<\/td>\nPortakal sar\u0131s\u0131 renk; insan v\u00fccudu onu karaci\u011ferde ‘A Vitamin’ine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr; havu\u00e7ta, turun\u00e7gillerde ve sebzelerde bulunur<\/td>\n<\/tr>\n
    E471@<\/b><\/td>\nMono & di glycerides of fatty acids<\/td>\nBilinen yan etkisi yok. Gliserol kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kayna\u011f\u0131 hayvani veya sentetik olabilir.<\/td>\n<\/tr>\n
    E472@<\/b><\/td>\nFatty acid esters of glycerides<\/td>\nBilinen yan etkisi yok. Glicerol var.<\/td>\n<\/tr>\n
    E473@<\/b><\/td>\nSucrose esters of fatty acids<\/td>\nBilinen yan etkisi yok. Glicerol var.<\/td>\n<\/tr>\n
    E474@<\/b><\/td>\nSucroglycerides<\/td>\nBaz\u0131 \u00fclkelerde yasakland\u0131. Kaynaklar\u0131 aras\u0131nda lard yani domuz ya\u011f\u0131 var.<\/td>\n<\/tr>\n
    E475@<\/b><\/td>\nPolyglycerol esters of fatty acids<\/td>\nBilinen yan etkisi yok. Glicerol var.<\/td>\n<\/tr>\n
    E476@<\/b><\/td>\nPolyglycerol polyricinoleate<\/td>\nBilinen yan etkisi yok. Glicerol var.<\/td>\n<\/tr>\n
    E477@<\/b><\/td>\nPropylene glycol esters of fatty acids<\/td>\nPetrolden elde edilir; bilinen yan etkisi yok. Glicerol var.<\/td>\n<\/tr>\n
    E478@<\/b><\/td>\nE478 Lactylated fatty acid esters of glycerol and propane-1,2-idol.<\/td>\nGlicerol var.<\/td>\n<\/tr>\n
    E542@<\/b><\/td>\nBone phosphate<\/td>\nKemikten elde edilir; kahve makineleri i\u00e7in kurutulmu\u015f s\u00fctte kullan\u0131l\u0131r<\/td>\n<\/tr>\n
    E570@<\/b><\/td>\nStearic acid<\/td>\nHayvan k\u00f6kenli olabilir.<\/td>\n<\/tr>\n
    E572@<\/b><\/td>\nMagnesium stearate<\/td>\nG\u0131da kullan\u0131m\u0131nda bilinen yan etkisi yok<\/td>\n<\/tr>\n
    E631@<\/b><\/td>\nDisodium inosinate<\/td>\nEt veya sardalyeden haz\u0131rlanm\u0131\u015f olabilir; gut hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015flatabilir, bebek ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuk g\u0131dalar\u0131nda izin verilmemi\u015ftir. Bal\u0131k veya b\u00f6cekten \u00fcretilmi\u015f olabilir.<\/td>\n<\/tr>\n
    E635@<\/b><\/td>\nDisodium 5′-ribonucleotide<\/td>\nA\u011f\u0131z yoluyla al\u0131nmas\u0131 ile 30 saat i\u00e7inde ka\u015f\u0131nt\u0131l\u0131 reaksiyonlara sebep olabilir, ka\u015f\u0131nt\u0131lar iyi huylu veya habis farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterebilir, reaksiyon, al\u0131nan dozla ba\u011flant\u0131l\u0131 ve giderek artan t\u00fcrdedir, baz\u0131 ki\u015filer buna daha duyarl\u0131 olabilir; tipik \u00fcr\u00fcnler tatland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f cipsler, \u00e7abuk haz\u0131rlanabilen \u015fehriyeler ve parti pastalar\u0131d\u0131r; korunmal\u0131d\u0131r, baz\u0131 \u00fclkelerde yasakland\u0131. Kayna\u011f\u0131 bir \u00f6nceki gibidir.<\/td>\n<\/tr>\n
    E640 920<\/b><\/td>\nL-Cysteine Hydrochloride and L-Cysteine hydrochloride mono hydrate<\/td>\n\u00dcretiminde hayvan k\u0131llar\u0131 ve tavuk t\u00fcyleri kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    Di\u011fer katk\u0131 maddelerinin tamam\u0131na yak\u0131n\u0131, tebdil-i mahiyet<\/i> kural\u0131ndan dolay\u0131 helal hale gelmektedir. Bu a\u015fa\u011f\u0131daki numaralarda bu kural i\u015flememektedir: E473\u00a0 E474\u00a0 E475\u00a0 E476\u00a0 E477\u00a0 E478\u00a0 E542\u00a0 E570\u00a0 E572\u00a0 E631\u00a0 E635\u00a0 E640\u00a0 E920\u00a0 <\/b><\/p>\n

     <\/p>\n

    J) Tebdil-i mahiyet (Bir Maddenin Temel \u00d6zelliklerinin De\u011fi\u015fmesi Kural\u0131)<\/em><\/h2>\n

    Herhangi bir madde tamamen bir kimyasal de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frayarak eski haline ait temel \u00f6zelliklerinin tamam\u0131n\u0131 kaybedebilir. Ancak modern g\u0131da teknolojisinde kullan\u0131lan her metot \u0130slam\u0131n kabul etti\u011fi bu kurala uymamaktad\u0131r ve bunun klasik misali jel\u00e2tindir. Zira b\u00fct\u00fcn kimyasal muamelelere ra\u011fmen jelatinde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hammaddesinin temel \u00f6zellikleri kalmaktad\u0131r. Bu sebeple de jel\u00e2tinle alakal\u0131 i\u015flemler tebdil-i mahiyet olarak kabul edilmemekte ve helal olmamaktad\u0131r. Tebdil-i mahiyete en g\u00fczel misal \u00fcz\u00fcm \u015f\u0131ras\u0131n\u0131n mayalamadan sonra \u015farap olmas\u0131 olay\u0131d\u0131r. \u0130lk haliyle temiz ve helal olan \u015fira, mayalamadan sonra tamamen necis ve haram hale gelmektedir. Bunun tersi de do\u011frudur; \u015farap ve sirke olay\u0131nda oldu\u011fu gibi. Sabun da bu ikinci durumun misallerindendir.<\/p>\n

    K) Genetik G\u0131dalar<\/em><\/h2>\n

    G\u0131da maddelerinin DNA\u2019lar\u0131nda de\u011fi\u015fiklik yap\u0131larak \u00fcretilen g\u0131dalara denmektedir. Biz bunlar\u0131n mahiyeti hakk\u0131nda uzman da de\u011filiz ve konu\u015facak da de\u011filiz. Ancak \u0130slam Hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemek gerekmektedir: DNA\u2019lar\u0131yla oynayarak baz\u0131 tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinin modife edilmesi yeni de\u011fildir. Hatta denebilir ki, \u00e7ift\u00e7ilik ba\u015flayal\u0131 az veya \u00e7ok bu i\u015f yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu konuda M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n uymas\u0131 gereken kurallar, bu konuyu inceleyen uzman bilim adamlar\u0131n\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bilimsel sonu\u00e7lard\u0131r. Genleri de\u011fi\u015ftirilmemi\u015f bir \u00fcr\u00fcn daha yararl\u0131d\u0131r deniyorsa biz buna uyar\u0131z. Bu tarz g\u0131dalar haram olmayabilir; ama dikkat edilmesi gerekir. Bazen hayvan\u0131 genlerin g\u0131da maddelerine enjekte edilmesi, ahlaki baz\u0131 problemlere de yol a\u00e7abilir. E\u011fer bilim veya di\u011fer din mensuplar\u0131 baz\u0131 g\u0131dalar\u0131 yasaklamaya gitmi\u015fse, bunlar\u0131n \u0130slama g\u00f6re de haram kabul edilme ihtimali unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Prof. Dr. Ahmet Akg\u00fcnd\u00fcz Rotterdam \u0130slam \u00dcniversitesi Rekt\u00f6r\u00fc 1. Helal G\u0131da Problemi Ve Konuyla \u0130lgili Sorular Helal kelimesi Arap\u00e7a bir kelimedir ve haram teriminin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Helal g\u0131dadan bahsedebilmek i\u00e7in ba\u015ftan \u015fu unsurlar aranmal\u0131d\u0131r. \u0130slam Hukuku taraf\u0131ndan t\u00fcketimi M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in yasaklanm\u0131\u015f veya \u015fer\u2019i kesime g\u00f6re kesilmemi\u015f hayvan \u00fcr\u00fcnlerini ihtiva etmememsi. \u0130slam\u2019a\u2026<\/p>\n

    Continue reading<\/span><\/i><\/a> <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[74,70,78,69,65,66,73,76,68,67,72,75,77,71],"class_list":["post-146","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-academic-journals-tr","tag-alkol-ile-ilgili-problemler","tag-baliklarin-yenilebilirligi","tag-genetik-gidalar","tag-havayollari-ve-hastanelerdeki-helal-gida-problemi","tag-helal-gida","tag-helal-kesim-ve-helal-et-meselesi","tag-jelatin-meselesi","tag-katki-maddeli-gidalar-ve-e-katki-maddeleri","tag-okul","tag-paket-yemeklerde-helal-problemi","tag-peynirler-ve-maya-meselesi","tag-sampuanlar-ve-deodorantlar","tag-tebdil-i-mahiyet-bir-maddenin-temel-ozelliklerinin-degismesi-kurali","tag-vejetaryenlerin-yemekleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ahmedakgunduz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/146","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ahmedakgunduz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ahmedakgunduz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ahmedakgunduz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ahmedakgunduz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=146"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ahmedakgunduz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/146\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":147,"href":"https:\/\/ahmedakgunduz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/146\/revisions\/147"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ahmedakgunduz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=146"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ahmedakgunduz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=146"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ahmedakgunduz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=146"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}